امروزه خاندانهایی با نام خانوادگی طباطبایی، طباطبایی مجد، مفیدی طباطبایی، طباطبایی عدل، عدل، وکیلی، وکیلی طباطبایی، قاضی طباطبایی، نقیبزاده مشایخ طباطبا، باقرزاده ارجمندی، طباطبایی دیبا، دیبا، شهابالدینی، باقرزاده خیاط، ترابی طباطبایی، طباطبایی امینی از نوادگان عبدالوهاب میباشند.
معرفی تک-تک افراد برجستهی این سلسله باتوجه به انشعاب بسیار زیادی که پیدا کردهاند کاری است که فعلاً از حوصلهی ما خارج است امّا سعی خواهیم داشت تا در مطالب آتی معرفی این افراد را نیز جزو مطالبمان ارائه دهیم.
امّا یکی از خاندانهای سلسلهی آل عبدالوهاب شنب غازانی، که اغلب افراد آن در تاریخ معاصر ایران نقشها و خدمات زیادی داشتهاند «خاندان عدل» میباشد. نام خانوادگی عدل این خاندان از لقب حاج سید حسین شام غازانی ملقب به «عدلالمُلک» گرفته شده است که گویا ایشان نیز آخرین فردی از این خاندان میباشند که در شنب غازان ساکن بودهاند. عدلها اول بهشهر تبریز و سپس بهتهران مهاجرت میکنند و هماکنون نیز در آن شهر ساکن میباشند.
ما بهتلخیص افراد مشهور این خاندان شنب غازانی را معرفی میکنیم و در مطالب بعدی بهطور کاملتر بهشرححال ایشان خواهیم پرداخت :
1- حاج سید حسین حسینی شنب غازانی (متوفی 1263 ه.ق)؛ از بازرگانان و بزرگان شهر تبریز و بانی سرایهای حاج سید حسین در بازار بزرگ تبریز.
2- حاج سید حسین شام غازانی (متولد 1257 ه.ق - متوفی 1336 ه.ق - نوهی حاج سید حسین حسینی شنب غازانی)؛ ملقب به عدلالمُلک، در عصر خود از اعيان فاضل و در فن ادب سرآمد اقران بود.
3- حبیب عدل (فرزند سید حسین شام غازانی) از اطبای مجرب و قدیمی تهران و اولین وارد کنندهی دستگاه ریونایکس (رادیوگرافی) به ایران.
4- معاضدالدوله عدل (فرزند سید حسین شام غازانی) وکیل دورهی چهارم مجلس و مؤسس تأسیسات کشاورزی نوین در مشکینشهر.
5- میرزا مسعود خان (فرزند سید حسین شام غازانی)؛ ملقب به عدلالملک بعد از فوت پدر، از اعیان و ملاکین آذربایجان و ناشر روزنامه ناصری.
6- یوسف خان عدل (فرزند سید حسین شام غازانی - متولد 1260 ه.ق تبریز - متوفی 1312 ه.ش)؛ ملقب به مکرمالملک و بعدها قایممقام، از نمایندگان مجلس شورای ملی و حاکم ایالت آذربایجان و کردستان. مدتی در کارگزاری مشهد و تبریز کار کرد، بعد به سمت نایب الایاله آذربایجان تعیین گردید و به ماجرای نوبری و سمیتقو خاتمه داد و امنیت نسبی در منطقه برپا ساخت.
7- حاج میرزا ابراهیم خلیل (فرزند سید حسین شام غازانی)؛ ملقب به رکنالدوله، از معاریف و بزرگان تبریز و رئیس دیوانخانهی عدلیهی خراسان و تنها فردی که شاهزاده نیست و لقب رکن الدوله گرفته است.8- احمدحسین عدل (فرزند میرزا مسعود خان و نوهی سید حسین شام غازانی - متولد 1277 ه.ق - متوفی 1341 ه.ش)؛ فارغالتحصیل از پاریس، از بنیاگذاران کشاورزی جدید ایران، وزیر کشاورزی ایران طی سالهای 1320 الی 1326 ه.ش و 1332 الی 1333 شمسی، ابتدا معاون و سپس کفیل ادارهی کل کشاورزی؛ رئیس مدرسهی عالی فلاحت کرج و رئیس شورای عالی برنامهی هفت ساله طی سالهای 1326 الی 1328 و رئیس شورای عالی سازمان برنامه در سال 1330.
9- غلامرضا عدل (فرزند ارشد یوسف خان عدل و نوهی سید حسین شام غازانی - متولد 1286 ش. تبریز) فارغالتحصیل از پاریس در رشتهی کشاورزی؛ از مالکین عمدهی آذربایجان؛ تدریس در دانشکدهی کشاورزی؛ عضویت در قوهی مقننه بهمدت بیست و پنج سال و وکیل چندین دورهی مجلس شورای ملی.10- یحیی عدل (فرزند یوسف خان عدل و نوهی سیدحسین شام غازانی - متولد 1278 ه.ش تبریز - متوفی 1381 تهران)؛ ملقب به پدر جراحی ایران؛ فارغالتحصیل از پاریس؛ رئیس بیمارستان شهدای تجریش تهران؛ رئیس بخش جراحی بیمارستان شریعتی و رئیس بخش جراحی بیمارستان سینای تهران؛ تربیت حدود 500 جراح و ارتقا به درجهی جراحی؛ سناتور دورهی چهارم مجلس سنای ایران تا دورهی آخر (هفتم)؛ تدریس جراحی در دانشگاه تهران از سال 1319؛ دبیرکل حزب مردم ایران.
11- مصطفی عدل، ملقب به منصورالسلطنه و پدر حقوق ایران (فرزند حاج میرزا براهیم خلیل و نوهی سید حسین شام غازانی - متولد 1261 ه.ش تبریز - متوفی 1329 تهران) فارغالتحصیل از شهر پاریس در رشتهی حقوق و همچنین فراگیری حقوق اسلامی در دانشگاه الازهر مصر؛ انتخاب بهعنوان وزیر دادگستری ایران در سالهای 1323 و 1326؛ وزیر فرهنگ و هنر ایران از سال 1320؛ وزیر مختار در سفارت ایران در ایتالیا و سوئیس؛ نایب سفارت در کنسولگری ایران در تفلیس و قاهره؛ رئیس صدمین دورهی اجلاسیهی شورای جامعهی ملل و رئیس دانشکدهی حقوق و علوم سیاسی از سال 1320؛ معاون در وزارت امور خارجه در سال 1316 و معاونت در وزارت عدلیه ایران در دورهی قاجر؛ نمایندهی مردم آذربایجان در اولین دورهی مجلس سنا؛ مدرس در مدسهی علوم سیاسی تهران و نویسندهی کتاب حقوق مدنی.
12- شهریار عدل (فرزند احمد حسین عدل و نتیجهی حاج سید حسین شام غازانی - متولد 1322 - در قید حیات) فارغالتحصیل از دانشگاه سورین فرانسه در رشتههای علوم تاریخی و تاریخ عمومی هنر، باستانشناسی مشرق زمین و تاریخ هنرهای دورهی اسلامی؛ رئیس کمیتهی بینالمللی علمی تدوین «تاریخ تمدنهای آسیای میانه» در سازمان یونسکو؛ دارندهی مدال فرهنگ جهانی یونسکو موسوم به پنج قاره؛ نویسندهی چندین مقاله که مقالهای از ایشان نیز به تاریخ شنب غازان اختصاص دارد.
پانویس :
1- فضلالله بن عمادالدوله ابوالخیر،رشیدالدین؛ تاریخ مبارک غازانی؛ بهسعی و اهتمام و تصحیح؛ اقلالعباد؛ کارل یان؛ آبادان؛ انتشارات پرسش؛ چاپ اول؛ 1388؛ ص. 210